Bir Ceza Yöntemi Olarak Mahpusların Çalıştırılması
Toplum ve Hekim Kasım-Aralık 2022
Kişiyi dört duvar arasına, bir mahzene, kalenin burçlarına, devlet dairelerinin bodrum katlarına kapatmanın ya da kuyularda tutmanın tarihi çok eski. Ancak günümüzdeki anlamda bir kişinin bir yargı süreci sonucunda yasalarda kendisine yer bulan süreli ya da süresiz bir hapis cezasına çarptırılmasının ve bununla bağlantılı olarak modern anlamda hapishane binalarının inşasının ancak 500 yıllık bir tarihi var. “Bedene eza”nın yerini kapatmanın aldığı, işkence etmektense kapatarak “ıslah etme” anlayışının hakim hale geldiği bu süreç bir reform olarak sunulur ve bu reform girişimleri farklı yönleriyle tartışmaya açılırken mahpusların ıslah amacıyla çalıştırılması genellikle tali olarak görülür ve göz ardı edilir. Bu yazı mahpusların “ıslah” amacıyla çalıştırılması uygulamasının ortaya çıkışına ve özellikle Amerika ve Türkiye’deki seyrine ve geldiği noktaya odaklanmaktadır. Özellikle son 10 yılda Amerika’da mahpus emeğinin sömürüsü “hapishane köleliği” olarak adlandırılıp mahpusların ciddi ve yaygın eylemlerine yol açarken Türkiye’de hapishanelerin bünyesindeki işyurtları en büyük kamu iktisadi teşebbüslerinden biri olarak görülebilecek büyüklüğe erişmiştir. Günümüzdeki tablo “hapsetmenin temel amaçlarından biri de mahpus emeğinin sömürüsü müdür?” sorusunu akla getirmektedir.
Toplum ve Hekim dergisinin Kasım-Aralık 2022 tarihli sayısında yayınlanan bu yazıya aşağıdaki butona tıklayarak ulaşabilirsiniz:
