Türkiye’de Yabancı Mahpus Olmak

Eser Adı: Türkiye’de Yabancı Mahpus Olmak

Yazar: Hilal Başak Demirbaş

Yayınevi: TCPS Kitaplığı

Editörler: Ayşegül Algan, Mustafa Eren

Kapak Tasarımı: Tayfun Koç

Basım Tarihi: Temmuz 2016

Sayfa Sayısı: 98

ISBN No: 978-605-83651-5-5

Yabancı uyruklu mahpuslar genel tanım itibariyle hapishanesinde tutuldukları ülkenin vatandaşı olmayan kişilerdir. O ülkede yaşayan, dili ve kültürü bilen kişiler olabilecekleri gibi turizm, öğrenim gibi sebeplerle kısa süreliğine uğramış ya da o ülkede yalnızca bir geçiş noktası olduğu için bulunan kişiler de olabilirler.

Yabancı uyruklu mahpusların sayısı tüm dünyada artış göstermektedir. Bu artışın sebepleri arasında küreselleşme ve göç de, insan ya da uyuşturucu ticareti gibi ulusal sınırları aşan suçlar da sayılabilir. Avrupa Denetimli Serbestlik Konfederasyonu’nun açıkladığı rakamlara göre, 2014’ün Ekim ayında dünya çapındaki yabancı uyruklu mahpus sayısı takriben yarım milyon olarak tahmin edilmiştir. Bazı Avrupa ülkelerinden örnek vermek gerekirse İspanya hapishanelerinde tutulan yabancı uyruklu kişi oranı 2000 yılında yüzde 19,9 iken, 2013 yılında yüzde 30’a ulaşmıştır.2 2015 yılı sonunda Yunanistan’daki yabancı uyruklu mahpus oranı yüzde 54,73, İtalya’da ise (çocuklar hariç) yüzde 33,2’dir.4 Verileri görece güncel olmamakla birlikte, bazı orta doğu ülkelerinde de oranın hayli yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Örneğin Birleşik Arap Emirlikleri hapishanelerindeki yabancı uyruklu mahpus oranı 2006 yılında yüzde 92,25, Katar hapishanelerinde 2008 yılında yüzde 73,3’tür.

Bu yüksek oranlara ve süregelen artışa rağmen, ülkelerin çoğunda yabancı uyrukları kişilerin adalet sistemi içerisinde özel ihtiyaçlarının karşılanarak yer alması için idari bir strateji bulunmamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti’nin yasal mevzuatına göre de durum pek farklı değildir. Cezanın infazı sürecinde yabancı uyruklular ve Türkiye vatandaşları hemen hemen eşit haklara sahiptir. Bu da yabancı uyruklu mahpusların özel ihtiyaçları sebebiyle, pratikte eşitsizliğe ve haksızlığa uğramalarına yol açar. İdari stratejilerin eksikliğine, sosyal destek mekanizmalarının hapishanelere erişiminin olmayışı da eklenince yabancı uyruklu mahpuslar hapishanede birçok ayrımcılık, hak ihlali ve engelle karşılaşmaktadır.

Türkiye’de Yabancı Mahpus Olmak isimli bu çalışma hem yabancı uyruklu mahpusların özel ihtiyaçlarına dikkat çekmek için bazı tespitler, hem de uğradıkları hak ihlalleri ile mücadele etmek amacıyla bazı öneriler içermektedir. Şüphesiz ki, bu minvalde çalışmaların arttırılması, içeriklerinin geliştirilmesi ve hapishanelerdeki insan hakları ihlallerinin geriletilebilmesi için karar verici mercilerin sivil toplum ve akademiyle işbirliğine, bilgi paylaşımına açık olması elzemdir.