Özel İhtiyaçları Olan Mahpuslar Projesi Sonuç Raporu

Eser Adı: Özel İhtiyaçları Olan Mahpuslar Projesi Sonuç Raporu

Yazar: Mustafa Eren

Yayınevi: CİSST

Basım Tarihi: Kasım 2013

Sayfa Sayısı: 101

Özel İhtiyaçları Olan Mahpuslar Projesi Kasım 2012 yılında başlamış, tam bir sene sürmüş ve Kasım 2013 tarihinde sona ermiştir.

Proje; engelli, LGBT, yabancı uyruklu ve yaşlı mahpusların durumlarını anlaşılır kılmak, sorunlarını tespit edebilmek ve bu sorunlara çözüm önerileri oluşturabilmek hedeflerini kendisine amaç edinmiştir. Bu hedefler doğrultusunda ilerlerken ilgili sivil toplum örgütlerinde bir farkındalık oluşturmak, onların da hapishaneler konusunda faaliyetler yürütmelerini sağlamak bir başka amacı oluşturmuştur. Projenin üçüncü ve bir diğer amacı ise proje sonunda özel ihtiyaçları olan mahpuslara ilişkin belgeler oluşturmak ve bu belgeleri, hem kamuoyunun bilgisine hem de hapishanelerle ilgili politika yapıcılar, idareciler ve yürütücülere sunarak mahpusların yaşantılarında iyileşmeler sağlamanın aracı kılmaktır.

Proje hedeflerine ulaşabilmek için üç aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada engelli, LGBT, yabancı uyruklu ve yaşlılar alanlarında çalışan sivil toplum örgütleriyle toplantılar düzenlenmesi amaçlanmıştır. 1 Bu toplantılar sayesinde hapishaneler ve mahpuslar konusunun bu sivil toplum örgütlerinin gündemlerinde daha fazla yer alması sağanmış ve projenin sonraki aşamalarına katılmaları için ilk adım atılmıştır. Projenin ikinci aşamasında bu sivil toplum örgütlerinden temsilcilerin katılımlarıyla İstanbul’daki üç hapishane ziyaret edilmiştir. Bu ziyaretler sırasında Bakanlık izin vermediği için mahpuslarla görüşülememiş ancak mahpusların yaşam alanları görülebilmiş ve hapishane yetkililerinden bilgi alınmıştır. Projenin üçüncü aşamasında ise sivil toplum örgütlerinin de katkılarıyla, hapishane ziyaretlerinde yapılan tespitler ve projenin başından itibaren elde edilen bilgiler değerlendirilmiştir.

Projenin üç aşamasının sonrasında ulaşılan genel tespitler şunlardır:

1-Proje çalışması süresince görülmüştür ki, Adalet Bakanlığı ve Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün özel ihtiyaçları olan mahpuslara yönelik bir politikası yoktur. (Bakanlığın bu konudaki ilk çalışması projemiz başladıktan ve kamuoyuyla paylaşıldıktan sonra gündeme gelmiştir.)

2-Bakanlık ve Genel Müdürlük, özel ihtiyaçları olan mahpuslara ilişkin politika oluşturabilmek için elde olması gereken istatistiki verilerden yoksundur. Özellikle engelli ve LGBT mahpuslarla ilgili istatistikler yeni tutulmaya başlanmıştır ve kriterleri oluşturulamadığı için henüz değerlendirme yapmaya olanak sağlayacak güvenilirlikten yoksundur.

3-İstatistiki veriler konusundaki eksiklikler de göstermektedir ki Bakanlık ve Genel Müdürlüğün, henüz, özel ihtiyaçları olan mahpuslara yönelik bir bilgi ve deneyim birikimi yoktur.

4-Konuyla ilgili olarak personel istihdamı yapılmamaktadır. Bakanlık ve Genel Müdürlük bünyesinde özel ihtiyaçları olan mahpuslara yönelik çalışma yürütecek personel istihdam edilmediği gibi hapishanelerde de özel ihtiyaçlara yönelik personel istihdam edilmemekte veya var olan bir personelin bu konuda uzmanlaşmasına yönelik bir çalışma içerisine girilmemektedir.

5-Yapılan başvurular ve alınamayan izinler göstermektedir ki Bakanlık ve Genel Müdürlük, STÖ’lerin hapishanelerle ilgili bir aktör haline gelmesi konusunda çekincelere sahiptir.